Định năng động hình cục diện kinh tế mới.

Thế nhưng, điều kinh khủng hơn lại đến sau đó

Từ chỗ là một trọng điểm của kinh tế toàn cầu, Cựu Lục địa phải khó nhọc với những kế hoạch tài chính hà tằn hà tiện chỉ để không rơi vào suy thoái trở lại. Bên kia Đại Tây Dương, nước Mỹ chưa đích thực thành công với các gói kích thích đồ sộ để giảm thất nghiệp, cứu thị trường nhà đất và bình phục sản xuất.

5 năm sau ngày đáng quên 15-9, bóng đen khủng hoảng vẫn đang là nỗi ám ảnh hằng ngày. Tuy nhiên, nói như vậy không có nghĩa rằng cơn địa chấn tài chính xuất hành từ Mỹ không có liên hệ. Chẳng thể bác những lỗi hệ thống, chính sách hay cơ chế, nhưng việc Châu Âu phải điêu đứng với nợ nần ngày hôm nay một phần có sự đóng góp của những giải pháp tương trợ vượt khủng hoảng từ 5 năm trước.

Tuy nhiên, "liều thuốc giải" được ưa chuộng này đã thành "viên thuốc độc" tại một khu vực đồng tiền chung Châu Âu đang có sự xa rời rất lớn về tiềm lực của các thành viên.

Trước khi Hy Lạp đi vào lịch sử Châu Âu như quốc gia trước hết cần sống nhờ bằng các gói cứu trợ để tránh vỡ nợ, khái niệm nợ công nhà nước có thể trở nên một "bệnh dịch" lây nhiễm có lẽ chưa từng được nhắc tới.

Trong khi đó, Nhật Bản lại thiếu may mắn khi gặp phải thảm họa địa chấn, sóng thần năm 2011 làm đình trệ đà hồi phục. Thế nhưng, mọi thứ đã thay đổi chóng vánh khi đất liền già thực tình điểm của "cơn bão" nợ vô tiền khoáng hậu.

Thanh khoản thị trường thua, găng tín dụng, giá các tài sản lao dốc…, thế giới bước vào cuộc khủng hoảng tài chính được xem là hàng trăm năm mới có một lần trong nỗi hoảng loạn đắp. Thuật ngữ "những nền kinh tế mới nổi" đã trở thành phổ biến và giành được sự ngưỡng mộ của không ít nhà kinh tế.

Không chỉ "cỗ máy tăng trưởng" Trung Quốc đang chậm lại rõ ràng với mục tiêu chỉ là 7,5% cho năm nay và tổng nợ có thể lên đến 200% GDP, những "ngôi sao" khác như Ấn Độ, Brazil, Indonesia… cũng đang đối mặt với một số vấn đề nghiêm trọng về tài chính.

Nhưng mặt khác, biến cố lớn lao này cũng đã mang đến nhiều thay đổi và định hình lại cục diện kinh tế toàn cầu với sự nổi lên của những nguyên tố mới. Thực tế là, giống như nhiều nhà nước khác, lãnh đạo đất liền già đã đặt quá nhiều kỳ vọng vào những gói kích thích tăng trưởng bằng các biện pháp tài khóa.

Cho dù xu thế này chưa rõ ràng nhưng điều chắc chắn là cuộc khủng hoảng tài chính 2008 đã là cuộc thanh lọc khắt khe, nơi những thực thể yếu đuối sẽ lộ diện và bị loại bỏ.

Những quan điểm chỉ trích sự lơi lỏng quản lý của Châu Âu để những nền kinh tế yếu kém nhưng lại có thể chi tiêu khoáng đạt đến nỗi dẫn tới khủng hoảng đã quá nhiều.

Dù những núm bơm tiền vào thị trường nhằm tăng thanh khoản của nhiều quốc gia đã khiến thế giới tránh được nguy cơ của một cuộc suy thoái kép từng được dự báo, nhưng lại mở ra những cuộc khủng hoảng khu vực chưa từng có tiền lệ. Kinh tế thế giới đã có nhiều đổi thay thời hậu khủng hoảng.

Sự phục hồi hăng hái hơn đang đưa những quốc gia phát triển về vị trí dẫn dắt nền kinh tế thế giới. Phá sản, sáp nhập, sản xuất đình đốn…, những dư chấn của trận "địa chấn" tài chính năm 2008 gần như diễn ra hằng ngày và dập dồn. Đến nay, sau một thời kì chiếm ưu thế trên sân chơi thương mại toàn cầu, những điểm sáng kinh tế mới nổi lại đang diễn đạt những dấu hiệu lu mờ.

"Căn bệnh" cho vay ào ạt ngay cả khi tài sản thế chấp không đủ đảm bảo trả nợ như hệ quả của chính sách lãi suất thấp duy trì từ đầu những năm 2000 đã nhất tề bùng phát ở các tổ chức tài chính đồ sộ tại Mỹ và Châu Âu. Tuy nhiên, tuồng như điều thần kỳ nào cũng khó kéo dài mãi. Lần đầu tiên trong lịch sử, những nhà nước đang phát triển nhanh đã thay thế những nhà nước phát triển để trở thành động lực cho cỗ xe kinh tế thế giới.

Trái ngược với sự khoáng đạt trước đó, việc thắt chặt chi tiêu đã đưa Châu Âu vào kỷ nguyên dây lưng buộc bụng chưa từng có. Từ đây, thế giới thời hậu khủng hoảng lại chứng kiến một xu thế đã đảo ngược hoàn toàn bản đồ kinh tế toàn cầu.

Nợ nần là hậu quả thế tất của tình trạng thâm hụt ngân sách tăng dần. Và kỳ lạ là, kinh tế thế giới lại như đang trở lại trục xoay vốn có của nó. Chỉ riêng năm 2009, nước Mỹ đã chứng kiến sự xóa sổ hơn 140 ngân hàng hay đơn xin phá sản của những tiếng tăm lớn trong ngành công nghiệp nức danh của xứ Cờ hoa như General Motors (GM) hay Chrysler. Không ai có thể tin được rằng, một trong những ngân hàng lâu đời nhất của Mỹ, với lịch sử 158 năm, lại có thể vỡ vạc với khối nợ hơn 600 tỷ USD vì cho vay dưới chuẩn.

Vậy là, ngay sau khi náo nức ban bố thông báo đã thoát khỏi suy thoái kinh tế vào năm 2009, Lục địa già đã gần như tức thì rơi vào vòng xoáy khủng hoảng mới và việc đối phó với nó vẫn đang thách thức sự kết đoàn, quyết đoán và cả hy sinh đớn đau tại châu lục.